Ashwagandha uitgelegd: wat weten we wél en wat niet?
Ashwagandha is de afgelopen jaren overal opgedoken.
Op sociale media. In drogisterijen. In supplementen voor stress, ontspanning, slaap en energie.
En zoals vaker gebeurt wanneer een ingrediënt populair wordt, groeien de beloften sneller dan de nuance.
Dus wat is ashwagandha eigenlijk? Wat laat onderzoek zien? En minstens zo belangrijk: wat weten we over de veiligheid?
Bij GZOND vinden we dat je beide kanten moet kennen voordat je besluit een supplement te gebruiken.
Wat is ashwagandha?
Ashwagandha is de populaire naam voor Withania somnifera, een plant die traditioneel wordt gebruikt binnen de Ayurvedische traditie.
In voedingssupplementen worden onder andere extracten van de wortel en soms andere delen van de plant gebruikt.
Dat betekent ook meteen dat niet ieder ashwagandha-supplement hetzelfde is.
Producten kunnen verschillen in:
- welk deel van de plant wordt gebruikt;
- de manier waarop het extract wordt gemaakt;
- de concentratie;
- de hoeveelheid per dagelijkse dosering;
- de hoeveelheid zogenaamde withanoliden.
Alleen het woord ashwagandha op de voorkant van een potje vertelt dus nog relatief weinig.
Waarom is ashwagandha zo populair geworden?
Ashwagandha wordt vooral verkocht in producten rondom stress, ontspanning en slaap.
Daar is ook onderzoek naar gedaan.
Het Amerikaanse National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) concludeert dat sommige ashwagandha-preparaten mogelijk effect hebben bij stress en slapeloosheid. Tegelijk zijn veel onderzoeken klein en worden verschillende extracten en doseringen gebruikt. Daardoor zijn resultaten niet zomaar op ieder supplement toe te passen. NCCIH
Voor allerlei andere populaire toepassingen is het bewijs volgens dezelfde instantie nog onvoldoende.
Dat onderscheid is belangrijk.
“Er is onderzoek naar gedaan” is niet hetzelfde als “het werkt bewezen voor iedereen”.
Maar hoe zit het met de veiligheid?
Hier wordt het verhaal belangrijker.
Het RIVM heeft in 2024 specifiek onderzoek gedaan naar de veiligheid van kruidenpreparaten met ashwagandha.
Daarbij werden meldingen meegenomen van schadelijke effecten, waaronder effecten op de lever en veranderingen in schildklierhormonen en cortisol.
Het is niet duidelijk welke mensen hier gevoelig voor zijn.
Daarom adviseert het RIVM uit voorzorg om geen kruidenpreparaten met ashwagandha te gebruiken. Dat advies geldt ook voor ashwagandha-thee. RIVM
Het Voedingscentrum neemt dit advies eveneens over.
Waarom hoor je daar dan zo weinig over?
Omdat twee dingen tegelijk waar kunnen zijn.
Er bestaan onderzoeken waarin bepaalde ashwagandha-extracten interessante resultaten laten zien.
Maar er bestaan óók onzekerheden over veiligheid.
Het NCCIH beschrijft bijvoorbeeld dat kortdurend gebruik in onderzoeken vaak goed werd verdragen, maar dat er onvoldoende informatie is over langdurig gebruik. Ook zijn zeldzame gevallen van leverschade gemeld.
Wetenschap is dus niet altijd een simpel ja of nee.
Nieuwe gegevens kunnen de afweging veranderen.
Extra voorzichtigheid bij medicijnen en medische aandoeningen
Ashwagandha kan daarnaast mogelijk wisselwerken met geneesmiddelen.
Het NCCIH noemt onder andere medicijnen voor:
- diabetes;
- hoge bloeddruk;
- schildklierproblemen;
- epilepsie;
- onderdrukking van het immuunsysteem;
- slaap en kalmering.
Ook bij schildklier- en auto-immuunproblemen wordt extra voorzichtigheid genoemd.
Gebruik je medicijnen of heb je een medische aandoening? Bespreek supplementen daarom altijd met je arts of apotheker.
En tijdens de zwangerschap?
Daar is het Nederlandse advies duidelijk over.
Het RIVM adviseert ashwagandha zeker niet tijdens de zwangerschap te gebruiken. Ook het NCCIH raadt gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding af.
Natuurlijk betekent niet automatisch risicoloos
Dat is misschien wel de belangrijkste les uit het hele verhaal.
Een plant kan natuurlijk zijn en toch stoffen bevatten die effect hebben op je lichaam.
Juist daarom bestaan er ook bij kruiden:
- bijwerkingen;
- doseringsverschillen;
- wisselwerkingen;
- groepen voor wie gebruik niet verstandig is.
“Natuurlijk” en “veilig” zijn geen synoniemen.
Hoe kijken wij hier bij GZOND naar?
Wij vinden dat supplementen niet alleen mooi moeten klinken.
Je moet ook eerlijk zijn over wat bekend is én over wat nog onzeker is.
Ashwagandha is daar een goed voorbeeld van.
Er bestaan studies naar mogelijke toepassingen, maar in Nederland ligt er tegelijkertijd een officieel voorzorgsadvies om ashwagandha niet te gebruiken.
Dat is relevante informatie die je als consument hoort te weten.
Gezondheid begint wat ons betreft niet met zoveel mogelijk potjes gebruiken.
Het begint met begrijpen wat je neemt, waarom je het neemt en welke onzekerheden erbij horen.
Goed om te weten
Gebruik je medicijnen, ben je zwanger, geef je borstvoeding of heb je een medische aandoening? Bespreek het gebruik van voedingssupplementen en kruidenpreparaten altijd met een arts of apotheker.
Bronnen: RIVM, Voedingscentrum en National Center for Complementary and Integrative Health.
